ابزار برقو تنظیم‌شو (به انگلیسی: Adjustable Reamer) یکی از ابزارهای دقیق ماشین‌کاری است که برای افزایش قطر سوراخ با دقت بالا و بهبود سطح داخلی سوراخ استفاده می‌شود.

تعریف و عملکرد برقو

برقو (Reamer) ابزاری است که بعد از سوراخ‌کاری اولیه با مته، برای تراش جزئی داخل سوراخ به‌کار می‌رود تا:

• قطر سوراخ دقیق‌تر شود (مثلاً تا صدم میلی‌متر)،
• و سطح داخلی آن صیقلی‌تر و هم‌محورتر شود.

برقو تنظیم‌شو چیست؟

برخلاف برقوهای معمولی که قطر ثابتی دارند،
برقو تنظیم‌شو (Adjustable Reamer) می‌تواند قطرش تغییر کند تا برای محدوده‌ای از قطرها قابل استفاده باشد.

ویژگی‌های برقو تنظیم‌شو

1. قابلیت تنظیم قطر:
   با پیچاندن مهره‌ها یا بوش‌های روی بدنه، تیغه‌ها به جلو یا عقب حرکت کرده و قطر مؤثر برقو کم یا زیاد می‌شود.
2. تیغه‌های قابل تنظیم:
   معمولاً دارای 6 تا 8 تیغه‌ی فولادی قابل تنظیم است.
3. جنس:
   از فولاد تندبر (HSS) یا فولاد ابزار سخت‌کاری‌شده ساخته می‌شود.
4. دامنه‌ی تنظیم محدود:
   هر برقو معمولاً تنها در یک بازه‌ی کوچک (مثلاً از 10 تا 10.5 میلی‌متر) قابل تنظیم است.
5. دقت بالا:
   دقت نهایی برقوکاری معمولاً در حدود ۰٫۰۲ تا ۰٫۰۵ میلی‌متر است.

کاربرد برقو تنظیم‌شو

1. افزایش دقیق قطر سوراخ پس از مته‌کاری:
   برای رسیدن به اندازه‌ی نهایی دقیق.
2. تعمیر و اصلاح سوراخ‌های ساییده یا بیضی‌شده.
3. کارگاه‌های ماشین‌کاری و ابزارسازی:
   چون نیاز به چند برقو ثابت با اندازه‌های مختلف را کاهش می‌دهد.
4. کاربرد در قطعات مونتاژی:
   وقتی فیت دقیق بین محور و سوراخ لازم است (مانند بوش، پین یا بلبرینگ).

نکات مهم در استفاده

• باید سوراخ اولیه کمی کوچکتر از اندازه‌ی نهایی باشد (حدود ۰٫۲ تا ۰٫۳ میلی‌متر).
• سرعت برش پایین و روغن برش مناسب لازم است.
• برقو فقط مقدار کمی از سطح داخل سوراخ را برمی‌دارد؛ برای تراش زیاد مناسب نیست.